Historia Zrzeszenia Ludowych Zespołów Sportowych w Polsce i na Pomorzu
75 lecie - 1946-2021
Główne Cele Pomorskiego LZS
Władze Pomorskiego Zrzeszenia LZS w Gdańsku

Najwyższą władzą jest Wojewódzki Zjazd Delegatów, który odbywa się co 4 lata. Wybiera on przewodniczącego, Radę Wojewódzką oraz Komisję Rewizyjną. Rada liczy 17 członków wraz z prezesem. Prezesem Pomorskiego Zrzeszenia LZS jest Piotr Klecha. Piłkarz, trener i działacz sportowy. Były zawodnik takich klubów jak: Lechia Gdańsk, Pomezania Malbork, Pogoń Lębork, Gryf Wejherowo, Wisła i Unia Tczew, w przeszłości trenujący drużyny: Wisła Tczew, Unia Tczew, Pomezania Malbork, Pogoń Lębork, Chrobry Charbrowo, GKS Linia. Od 2009 roku dyrektor GOSRiT w Luzinie. Zastępcami prezesa są: Jarosław Ścigała i Jan Trofimowicz,  funkcję sekretarza pełni Jerzy Tkaczyk, a skarbnika Jarosław Dywizjusz.

Historia LZS na Ziemi Pomorskiej

70 lat w życiu każdej organizacji czy instytucji to szmat czasu. Niełatwo jest spisać w krótkim tekście historię Ludowych Zespołów Sportowych Ziemi Pomorskiej, przez które przewinęło się setki tysięcy osób – działaczy, trenerów, zawodników. Wybraliśmy więc fakty najważniejsze. Pierwsze LZS-y na terenie byłego woj. gdańskiego powstały w październiku 1946 roku na terenach, na których zachowała się tradycja przedwojennego TG ,,Sokół”, przede wszystkim na Ziemi Starogardzkiej – jednym z pierwszych był LZS Jaroszewy, gmina Skarszewy – oraz  na terenie powiatów nowodworskiego, malborskiego, puckiego i wejherowskiego. Lata 50 i 60 XX w. to okres dynamicznego rozwoju ilościowego kół wiejskich, okres spartakiad i innych masowych imprez. Jednocześnie to okres etatyzacji i biurokracji w Zrzeszeniu. W 1969 roku powstał ogólnowojewódzki WLKS Neptun, który poprzez terenowe ośrodki szkoleniowe docierał do małych wsi i osad, wyszukiwał talenty sportowe. Zaowocowało to wynikami sportowymi. Ale odbywało się kosztem kół wiejskich. Decentralizacja jaka dokonała się w latach 70. XX w. stworzyła możliwości rozwoju mniejszym ogniwom. Nastąpiła aktywizacja kół LZS w Starogardzie, Pucku, Bytowie, Człuchowie i Malborku. Powstało ponad 20 ludowych klubów sportowych specjalizujących się w poszczególnych dziedzinach. Przełom lat 80 i 90. to okres szerokich zmian organizacyjnych, a przede wszystkim sposobu finansowania sportu na wsi – wielu kołom LZS trudno było odnaleźć się w nowej rzeczywistości polityczno-gospodarczej. Po gwałtownym kryzysie ilościowym, który dotknął koła wiejskie, nastąpił okres odbudowy. Ustawa o samorządzie i o kulturze fizycznej otworzyły nowe możliwości rozwoju sportu wiejskiego. Sport gdzieś trzeba uprawiać, potrzebna jest więc baza sportowa, a ta prawie zawsze zależała od inicjatywy lokalnych samorządów. Wielkie inwestycje w latach 50. (kompleks Gdańsk-Osowa), 60. (sale gimnastyczne szkół sportowych), 70. (Nowy Dwór, Choczewo, Trąbki Wielkie) i osiemdziesiątych (Agro-Kociewie) XX wieku powstały dzięki nakładom państwa. W ostatnich 15 latach na pomorskiej wsi dzięki samorządom lokalnym zmodernizowano i zbudowano ponad 200 obiektów sportowych. Najpopularniejszą dyscypliną sportową w LZS jest i była piłka nożna, podobnie jest na Pomorzu. W rozgrywkach prowadzonych przez Pomorski ZPN uczestniczy ponad 300 zespołów (juniorskich i seniorskich), w ligach gminnych i powiatowych ok. 200, w tym większość juniorskich. Jednym ze sportów, który w latach 50. i 60. XX wieku przynosił pomorskim LZS dużo sukcesów było jeździectwo, a wszystko dzięki trzem klubom LKS Nadwiślanin Kwidzyn, LKS Sopot i LZS Agro Kociewie. W ich barwach startowali olimpijczycy i mistrzowie Polski – Marian Babirecki, Wiesław Hartman, Andrzej Orłoś, Krzysztof Rafalak czy Zygmunt Waliszewski – 11-krotny mistrz Polski w powożeniu zaprzęgami, medalista mistrzostw Europy i świata. W latach 90. XX w. na Pomorzu powstała najsilniejsza wówczas w Polsce grupa kolarstwa zawodowego, stworzył ją kolarz pruszczańskiego Neptuna Piotr Kosmala, a sponsorem była firma Mróz z Wielkopolski. W 2004 Kosmala stworzył kolejną grupę kolarską Intel-Action, która miała siedzibę w Otominie, pow. Gdański. W obu grupach prym wiedli kolarze-wychowankowie LZS: Cezary Zamana, Adam Wadecki, Łukasz Bodnar, Bartosz Huzarski i wielu innych. W 1975 roku powstał GKS Cartusia Kartuzy, założył go klan Pryczkowskich, trzech braci, postanowiło szkolić młodych zapaśników. W ponad 35-letniej historii zawodnicy Cartusi zdobyli ponad 100 medali mistrzostw Polski. W trudnych latach 90. XX wieku zrodził się pomysł utworzenia w kraju Uczniowskich Klubów Sportowych. Pierwszym klubem zarejestrowanym na Pomorzu był LUKS POL w Czersku (sekcje lekkiej atletyki i piłki ręcznej, później także żeglarstwa deskowego). Piękne karty w historii zapisał LKS Agro-Kociewie Starogard Gdański. Był spadkobiercą innego ludowego klubu – Neptun Starogard Gd. (kolarze, lekkoatleci, akrobaci, zapaśnicy, jeźdźcy). Wychował wielu znakomitych zawodników, w tym Andrzeja Grubbę, jego ojciec był w latach 70. prezesem klubu. W latach 2007-11 klub popadł w kłopoty finansowe. Za długi przekazał bazę hotelową i sportową nieodpłatnie miastu. Następnie klub zlikwidowano, a z sekcji sportowych utworzono nowe zrzeszenia. Jednym z najstarszych ogniw na Pomorzu jest LZS Charzykowy, który powstał w 1947 roku. Oprócz lekkiej atletyki, siatkówki i piłki nożnej uprawiano tu sporty wodne – kajakarstwo, żeglarstwo i bojery wykorzystując atuty środowiska (piękne jezioro). Klub ten posiada chyba najwięcej tytułów mistrza Polski w bojerach. Kilka słów należy poświęcić pomorskim szkołom rolniczym. Szkoły rolnicze to od połowy lat 50. XX wieku matecznik LZS-ów i ich baza sportowa. W każdej szkole istniał LZS lub LKS, który organizował zajęcia sportowe, wyławiał talenty, przygotowywał przyszłych działaczy sportowych. Szkoły te nadal związane są z LZS, organizacyjnie najczęściej występują jako UKS, a jeden z nich ULKS Talex Borzytuchom to lekkoatletyczna potęga wojewódzka i krajowa. Na początku lat 90. na Pomorzu powstała ciekawa inicjatywa organizacyjna – Gminne Stowarzyszenie Sportowe Pruszcz Gdański, jego pomysłodawcą był Tomasz Słupecki. Stowarzyszenie wykonuje zlecane przez gminę zadania ustawowe w zakresie sportu dzieci i młodzieży. Dziś na terenie Pomorze jest 9 GTS-LZS. I na ko­niec o dzia­ła­czach spor­to­wych — bez nich na wsi sport by zgi­nął. Li­sta jest dłu­ga. Ale wy­mień­my tych, któ­rzy zwią­za­li z LZS pra­wie ca­łe swo­je do­ro­słe ży­cie. Był nim na pew­no Wa­cław Za­rem­ba, za­ło­ży­ciel i „le­gen­da” Zrze­sze­nia LZS w kra­ju i wo­je­wódz­twie gdań­skim. Kie­ro­wał or­ga­ni­za­cją nie­mal 32 lata, bę­dąc prze­wod­ni­czą­cym i wi­ce­prze­wod­ni­czą­cym urzę­du­ją­cym Rady Wo­je­wódz­kiej. Po­nad 28 lat w kie­row­nic­twie po­mor­skich LZS jest rów­nież uczeń Wa­cła­wa Za­rem­by — Wie­sław Szczo­drow­ski, a tak­że Da­nu­ta Jan­czak — wieloletni pracownik Po­mor­skie­go Zrze­sze­nia LZS, zwią­za­na z LZS-a­mi od cza­sów Wa­cła­wa Za­rem­by.

Najlepsze kluby: